Foto: James Hansen wordt gearresteerd bij een anti-teerzand actie bij het Witte Huis in 2011.

James Hansen is de meest vooraanstaande klimaatwetenschapper. Hij was ruim 30 jaar hoofd van het NASA Goddard Institute for Space Studies, GISS. Hij is nog steeds werkzaam aan de Columbia University.

James Hansen spreekt in een radio interview (13 min) over de onzin van de twee graden limiet die in de klimaatonderhandelingen nu nog gezien wordt als het juiste doel. Twee graden is teveel en hij legt uit waarom. In de vorige warme periode, voor de laatste ijstijd, 120.000 jaar geleden, was de temperatuur minder dan 2 graden hoger dan pre-industrieel. Zeeniveau was toen minstens 6 tot 8 meter hoger dan nu. Er waren Nijlpaarden in de Rijn en de Thames. Die periode heet het Eemien. De eerste beschrijving van die warme periode was naar aanleiding van opgravingen bij Amersfoort bij de rivier de Eem, vandaar de naam Eemien.

Op dit moment blijkt uit satelietmetingen dat het smelten van de ijskappen in een versnelling zit en wel een verdubbeling elke 10 jaar. Als dat doorgaat dan zitten we over een jaar of 50 met een zeespiegelstijging van enkele meters volgens Hansen. Ik moest even drie keer terugspoelen om zeker te zijn dat ik het goed verstaan had.

Hij zegt:

It’s crazy to think that 2 degrees celsius is a save limit.

… we would get sea level rise of several meters within 40 to 50 years.

Als Hansen iets zegt dan heeft hij erover nagedacht en de zaak doorgerekend. Hansen zegt al langer dat een stijging van 5 meter in 2100 niet volledig ondenkbaar is maar enkele meters over 50 jaar daar schrik ik toch weer van. Hij is bezig met het schrijven van een nieuwe publicatie.

Het IPCC werk over smeltend ijs en zeespiegelstijging wordt volledig gedomineerd door wiskundigen met computermodellen. Het is beter om naar de geschiedenis van het klimaat te kijken, de paleoklimatologie. Dan kun je zien wat er toen gebeurde bij een bepaalde concentratie CO2 en temperatuur. Dat doet Hansen. Er zijn het afgelopen jaar ook belangrijke publicaties geweest over smeltend ijs, over Groenland en over Antarctica. Beiden schetsen alarmerende beelden. In beide gevallen gaat het om ijs dat niet op land ligt maar aan de randen in zee, ijs van enkele kilometers dik dat feitelijk van land afschuift de zee in. Het ijs is zo dik dat het niet drijft. Er steekt een kilometer of meer ijs boven het water uit.  Uiteindelijk smelt het aan de randen. Die ijsplaten zijn instabiel, door opwarming van het zeewater gaan ze sneller smelten, komen los van de bodem, gaan drijven, breken af. Het proces is onder bepaalde omstandigheden zelf-versnellend.

150326151432_1_540x360

Over Groenland heb ik eerder geschreven:

Gaat niet goed met Groenland

Over Antarctica:

Video animatie, 15 sec: Zo begrijp je wat er gebeurt

Video, 2 min: Runaway Glaciers in West Antarctica

NASA-UCI Study Indicates Loss of West Antarctic Glaciers Appears Unstoppable

Gravity data show that Antarctic ice sheet is melting increasingly faster

 Antarctic ice shelves rapidly thinning

East Antarctica melting could be explained by oceanic gateways

Target moet zijn: De concentratie CO2 in de atmosfeer moet terug van de huidige 400 naar 350 ppm. Dat zal waarschijnlijk desastreuze onomkeerbare klimaatverandering net voorkomen. Dit kan bereikt worden door snelle drastische reductie in emissies van 6-10% per jaar.

Hansen heeft al jaren uitgebreid geschreven over de noodzaak van snellere emissiereductie dan algemeen wordt aangenomen. Naar aanleiding van de vraag van Bill Mckibben een aantal jaren geleden,  “James, give me a number!”, is Hansen nog eens gaan rekenen en kwam tot zijn eigen ontzetting op 350 ppm. Een belangrijke reden is dat 35 miljoen jaar geleden de ijskappen begonnen te vormen toen de langdurig, langzaam dalende CO2 in de atmosfeer onder 450 ppm kwam. In een andere publicatie toont hij aan dat CO2 de thermostaat van het klimaat is. Als we die thermostaat dus omhoog draaien naar 450 ppm dan is het zeker dat de aarde terugkeert naar de toestand van toen, zonder ijs en met een zeespiegel 70 meter hoger dan nu. En waarschijnlijk krokodillen en palmen in Alaska. Bill Mckibben besloot dus zijn organisatie 350.org te noemen i.p.v. de geplande 450.org.

Met zijn idee over een mondiale belasting op fossiele brandstoffen bij de bron of anders bij de invoerhaven ben ik het eens. Het is niet de totaaloplossing, maar het zou duidelijkheid scheppen voor iedereen als er mondiaal een belasting op fossiele brandstoffen zou zijn van grofweg equivalent aan 100$ per vat olie om te beginnen en dan oplopend met iets van 10$ per jaar. Dan gaan ook lucht- en scheepvaart meebetalen. De opbrengst dient verdeeld te worden over alle mensen, bij voorkeur gelijkelijk over de hele wereldbevolking. Aangezien rijken meer brandstoffen verbruiken betalen die het meest en de armen profiteren mee. Uiteraard zou het een goed idee zijn dit geld te investeren in windmolens en zonnepanelen. In ieder geval is het al jarenlang duidelijk dat de CO2 emissiehandel totaal faalt met alle frauduleuze handel daaromheen als REDD en CDM. Het Kyoto protocol is bedacht, opgesteld, getekend, in werking getreden en alweer afgelopen terwijl jaarlijkse CO2 emissies alleen maar gestegen zijn. Het jaar 2015 zal het eerste jaar zijn dat CO2 in de atmosfeer gemiddeld over het jaar boven de 400 ppm komt, voor het eerst sinds  miljoenen jaar. In 1750 was het 280 ppm, toen ik geboren werd in 1954 was het 310.

Op 9 mei 2013, vandaag twee jaar geleden, kwam voor het eerst het daggemiddelde boven 400 ppm. In april, mei en juni 2014 kwam voor het eerst het maandgemiddelde daarboven. Dit jaar zal het jaargemiddelde boven de 400 komen en in 2016 zal er geen maand meer zijn met een gemiddelde waarde lager dan 400, geen dag zelfs. Volgens dit leesbare stuk over CO2, met mooie grafieken en video, was het drie miljoen geleden de laatste keer dat CO2 zo hoog was.

Volgens andere bronnen is het 10-20 miljoen jaar geleden dat CO2 zo hoog was. (IPCC 3e rapport)

co2_data_mlo(maart-2015)

Op 1 punt ben ik het absoluut niet eens met Hansen. Vergeet de kernernergie. Er zijn een aantal vooraanstaande en achtenswaardige personen die zo ontzettend in paniek zijn over klimaatverandering, natuurlijk terecht, dat ze voorstellen dan maar kernenergie te gaan gebruiken. Ik ben ook in paniek maar ik wil geen kernenergie en velen met mij. Liever het licht uit dan kernenergie. Overigens kunnen we best zonder. Er is genoeg te halen uit wind, zon en nog wat andere bronnen om aangenaam te kunnen leven. Maak je geen zorgen. Het leven zal iets eenvoudiger worden, minder hectisch, rustiger. Zoals het hoort.

Het radio interview

Drie belangrijke wetenschappelijke publicaties van Hansen (met anderen)

2013: Assessing ‘‘Dangerous Climate Change’’: Required
Reduction of Carbon Emissions to Protect Young People,
Future Generations and Nature

2008: Target Atmospheric CO2: Where Should Humanity Aim?

2010: CO2: The Thermostat that Controls Earth’s Temperature

Een interessante documentaire, (Emmy Award):

Chasing Ice