Afgelopen week waren er enkele berichten in de media over steenkool. Hieronder een kort overzicht.

Nederland en duurzaamheid lijkt niet samen te gaan

In de NRC van woensdag 23 april twee interessante stukken. Het eerste stuk kopt met de titel: “Gebruik steenkool neemt alleen maar toe”. Maria van der Hoeven, oud CDA-politicus en tegenwoordig directeur van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) schrijft dat Nederland een “goed functionerende interne energiemarkt heeft.” En “die markt is verre van compleet. Of het nou om gas gaat, elektriciteit, of duurzame energie”. Nederland heeft het energieakkoord gesloten, afspraken over de energiebalans van Nederland voor de komende jaren. In 2020 moet 14% duurzaam opgewekt worden. Nu is dat 4%, veel te weinig volgens het IEA. Het IEA maakt zich duidelijk zorgen over de haalbaarheid van de 14% in 2020 voor Nederland.

En terecht. Het energieakkoord is een plan over energie. Geen plan om van fossiele brandstoffen naar duurzame bronnen over te schakelenCO2-tot-2020-boxed. In Nederland sluiten we – als het goed is, volgens het energieakkoord – in 2015 vijf oude kolencentrales. Maar dit jaar openen – als het aan ons ligt niet – drie nieuwe mega-kolencentrales. We zullen geen steenkool minder gaan stoken de komende jaren. Sterker nog, als de nieuwe centrales aangaan dit jaar en de oude draaien ook nog door tot ze volgend jaar pas sluiten, dan neemt het verbruik van steenkool, en dus de uitstoot van CO2, de komende jaren alleen maar toe. Zie de tabel hiernaast.

Het budget dat onze overheid ter beschikking stelt is een jaarlijkse subsidie van 3,5 miljard euro. Gaat dit allemaal naar windturbines en zonnepanelen? Nee, ook naar biobrandstoffen, biomassa bijstook in kolencentrales en CO2-afvanginstallaties die vooralsnog alleen op papier rendabel zijn.

Het IEA maakt zich dus terecht zorgen. Ook de Trouw komt met een soortgelijk artikel, waarin het verbruik van steenkool van de afgelopen jaren wordt vergeleken met het heden en de verwachtingen voor de komende jaren: “Verbruik van steenkool in Nederland afgelopen 20 jaar nauwelijks veranderd” (27 april 2014). Volgens cijfers van het CBS is de hoeveelheid steenkool die we in Nederland verbranden sinds 1990 gelijk gebleven, op wat schommelingen na. Nederlandse huishoudens verbruiken 21% meer energie ten opzichte van 1990. De Trouw schrijft de reden hiervoor alleen in de foute volgorde: “We krijgen meer apparaten, maar de apparaten worden zuiniger” moet zijn “Onze apparaten worden zuiniger, maar we krijgen steeds meer apparaten”. Dit is de Paradox van Jevons, waar we al eerder over schreven in deze post.

Polen en duurzaamheid lijkt al helemaal niet samen te gaan, want Polen = steenkool

Het tweede stuk uit de NRC is de visie van Donald Tusk, minister-president van Polen. Hij meent dat “een energieverbond in Europa als antwoord op de afhankelijkheid van gas uit Rusland heilzaam zou zijn voor de geopolitieke verhoudingen”. Europa is te afhankelijk van gas uit Rusland en moet volgens hem investeren in een onafhankelijker energiebeleid. Hij geeft in een aantal punten aan hoe Europa dat doel zou moeten bereiken en trekt daarvoor parallellen met de Gemeenschap voor Kolen en Staal: meer gezamenlijke energiecontracten met Rusland, solidariteit tussen lidstaten versterken en bouw van adequate energie-infrastructuur.

Maar zijn visie gaat totaal langs het idee dat we per direct juist zo veel mogelijk moeten investeren in een duurzame energievoorziening. Al schrijft Tusk nog wel “we moeten strijden voor een schonere aarde”, toch lijkt het economisch belang hoger te liggen, want hij vervolgt: “maar we moeten ook veilige toegang tot energiebronnen hebben, en banen om dit te bekostigen”. Met die energiebronnen bedoelt Tusk fossiele brandstoffen, waaronder steenkool en schaliegas. Logisch, want veruit de meeste Europese steenkool komt uit Polen en wordt in gigantische kolencentrales in Polen, maar ook in Duitsland en andere omringende landen verstookt. Tusk hoort dus duidelijk in ons Meldpunt Kolenlobby thuis.

Laten we dus hopen dat Tusk niet degene is die een dikke stempel op het Europese energiebeleid kan drukken, want dat betekent onherroepelijk dat er meer Pools steenkool gedolven zal worden en nieuwe infrastructuur aangelegd zal worden voor transport van steenkool. Steenkool die vervolgens in onze kolencentrales verdwijnt en de CO2-uitstoot van Europa verhoogt. Geld dat geïnvesteerd moet worden in een verbetering van de Europese energievoorziening wordt zo in de steenkoolindustrie gestoken en niet in duurzame energievormen.

En de alternatieven waren ook in het nieuws…

Het is goed dat steenkool eindelijk meer en meer in het nieuws komt. Het verbranden van steenkool in een kolencentrale om energie op te wekken is een 19e eeuwse techniek. Sterk verouderd en dat moeten we niet willen, want wie pakt er nu nog een stoomboot naar Amerika? Nieuwe technieken en alternatieven zijn er volop. Helaas waren die de afgelopen week vooral in een kwaad daglicht in het nieuws.

Er zijn namelijk weer mensen die tegen windparken op zee zijn, omdat de windturbines het aanzicht zouden bederven en daarom verwachten deze mensen dat het toerisme zal dalen. Met als gevolg dat mensen in de regio hun banen verliezen en wat al niet. Hun bewijs hiervoor is een theoretisch rapport dat diezelfde mensen hebben laten uitvoeren. Maar in de praktijk blijkt het dat op andere kustgebieden in Nederland waar al een windpark voor de kust ligt het toerisme helemaal niet is gedaald. Door hun protest tegen de windparken lopen deze parken misschien weer vertraging op en in het ergste geval moet de komst van deze parken helemaal herzien worden. “Niet in mijn achtertuin” lijkt voor een aantal mensen nog altijd belangrijker dan een schoner milieu.

Weten zij niet dat in Colombia hele dorpen verdreven worden om met zware explosieven en gigantische open mijnen steenkool te delven? Steenkool dat verscheept wordt naar Rotterdam en verbrand wordt in onze kolencentrales. En niet alleen in Colombia, maar ook net over de grens in Duitsland, verdwijnen dorpen in een gigantische put. Misschien een tochtje met de bus van Zandvoort naar de Hambach mijn voor deze mensen? Het levert in ieder geval een fantastisch uitzicht voor ze op, kijk maar!

Tijd dus om in actie te komen. Naast de Hambach mijn in Duitsland is sinds gisteren een nieuwe bosbezetting van start gegaan, nadat onlangs een eerder bezetting die ongeveer 1,5 jaar geduurd heeft is ontruimd. Video van nieuwe bezetting: vimeo.com/93060509. Maar in Nederland mogen we niet achter blijven. Laat je zien en horen tijdens de Climate Games op 14 juni bij de NUON-kolencentrale in Amsterdam. Stel met vrienden, buren, familie of bridgeverenging je eigen team samen en speel mee, of kom gewoon langs om andere teams aan te moedigen. Meer informatie www.climategames.nl

Sticker-a7-dwars