De CO2 concentratie in de atmosfeer bepaalt grotendeels het klimaat. Van 280 ppm in 1750 en 310 ppm in 1950 bereikt het nu de magische grens van 400 ppm (parts per million). De Golden Standard voor CO2 metingen is het observatorium op Mauna Loa in Hawai dat sinds 1959 als eerste nauwkeurige metingen doen aan CO2.

Er zijn al enkele waarnemingen van 400 ppm gedaan maar binnen enkele dagen zal het gemiddelde boven de 400 ppm komen.

De laatste keer dat de onze planeet deze waarden noteerde was ongeveer 5 miljoen jaar geleden. Temperaturen waren gemiddeld 4 tot 5 graden hoger dan nu, tot 10 graden warmer op de noord- en zuidpool. Zeeniveau was tot 40 meter hoger. Volgens de wetenschap van de geschiedenis van het klimaat, de paleoklimatologie, zal de aarde weer in de toestand van toen terugkeren als de concentratie op 400 blijft. De realiteit is dat we met meer dan 2 ppm per jaar stijgen zodat we binnen 25 jaar op 450 ppm zitten. Dan zijn we 35 miljoen jaar terug in de tijd toen de aarde volledig ijsvrij was en de zeespiegel 70 meter hoger dan nu. Dan is het game over volgens James Hansen, de bekendste klimaatwetenschapper.

The Guardian

De site van Mauna Loa observatorium met actuele cijfers en grafieken sinds 1959.

What does 400 ppm look like?

Een prachtige animatie van CO2 concentratie over de afgelopen 800.000 jaar, uitzoomend vanaf heden naar verleden.

Om binnen de 2 graden opwarming te blijven kunnen we wereldwijd een bepaalde hoeveelheid CO2 uitstoten. Daar de verbranding van fossiele voorraden de hoofdoorzaak is, wordt dit het zogenaamde koolstof budget genoemd.

In het rapport worden verschillende scenarios beschreven. Een scenario met 50% kans dat we binnen de 2 graden opwarming blijven en een scenario met een 80% kans. Omdat niemand nog precies weet bij welke temperatuur de feedbackloops er voor zorgen dat we over het onomkeerbare tippingpoint heen gaan, kiezen wij voor de data hieronder het scenario met een 80% kans dat we de 2 graden opwarming niet overschrijden. De 20% kans dat we het niet halen is al meer als in een spelletje Russisch roulette. 50% kans is voor ons geen optie.

De nu bekende fossiele voorraden zijn goed voor een uitstoot van 2.860 Gigaton CO2 (GtCO2). In een vorig rapport uit 2009 werd uitgegaan van een koolstof budget van 565GtCO2. In dit geval zouden ongeveer 20% van de fossiele voorraden opgebruikt mogen worden. Dit rapport werkt met dezelfde modellen maar gaat er ook van uit dat de uitstoot van broeikasgassen in andere sectoren, zoals bijvoorbeeld de methaan uitstoot van de veeindustrie, wordt afgebouwd. Het budget zou dan opgerekt kunnen worden tot 900GtCO2 voor de periode 2013-2049. Voor de periode 2050-2100 wordt dit 75GtCO2. We zouden dan in totaal 34% van de bekende voorraden mogen opgebruiken.

De 200 grootste energiemaatschappijen steken nog steeds zo’n 520 miljard euro in onderzoek en ontwikkeling van nieuwe bronnen en hoe ze gewonnen kunnen worden. Dit geld is pure verspilling als we beneden de twee graden opwarming willen blijven.

Om het geheel in perspectief te plaatsen:

De huidige uitstoot is ongeveer 37.5GtCO2 per jaar. Dit betekent dat als we zo door gaan als nu we in:

900GtCO2 : 37.5GtCO2 = 24 jaar door ons koolstof budget heen zitten.

CCS verander de conclusie van het rapport nauwelijks. In het meest optimistische scenario (IEA) neemt het budget tot 2050 met 125GtCO2 toe, 3.3 jaar de huidige uitstoot.

Onze inbreng:
James Hansen, ´s werelds meest vooraanstaande klimaatwetenschapper, stelt dat als we er in slagen kolen binnen de Westerse wereld uit te faseren voor 2020, en wereldwijd voor 2030, we de huidige conventionele olie en gas voorraden (dus bijvoorbeeld geen olie uit de teerzanden en schaliegas) op kunnen gebruiken zonder de 450ppm CO2, 2 graden, te overschrijden(350ppm veilig, 400ppm huidig en 450ppm maar de vraag of de feedbackloops al niet onomkeerbaar intreden).

Het is veel makkelijker om van kolen af te komen als van olie, en gas is als transitiebrandstof geschikter gezien de lagere CO2 uitstoot. Netto hou je dus meer en waardevollere energiebronnen en grondstofmateriaal voor bv plastics en kunstmest over wat het makkelijker maakt binnen het budget te blijven. En dit zullen we hard genoeg nodig hebben tijdens de (energie)transitie.

Het volledige rapport,

en hier de link naar de website van Carbon Tracker.

Beste Roald,

Ik ben wat dieper op de getallen ingedoken en de onderbouwing hiervan.

Aardgasbaten vloeien voor een groot gedeelte terug in de staatskas wat per inwoner extra geld oplevert ten opzichte van kolen en biomassa. Die kopen we in het buitenland in wat wel voordeliger is voor de energieproducent maar niet voor de burger. (Dit wordt nu weer deels rechtgetrokken door de kolenbelasting maar gold voor 2012 nog niet.)

Externe kosten:

De zorg.

Voor de zorgkosten maakt het iets verschil of je kolen of biomassa gebruikt ten nadele van de biomassa aangezien de laaste zorgt voor een hogere emissie van fijnstofdeeltjes. Voor het gemak trek ik deze aan elkaar gelijk.

De zorgkosten voor Nederland door kolencentrales worden in het HEAL(1) rapport ingeschat op 129 miljoen minimaal en 386 miljoen maximaal.

Er van uit gaande dat de Amercentrale 21Pj aan electriciteit leverde in 2012 op basis van kolen en biomassa, rekening ik het om naar een totale productie van +- 65Pj voor alle kolencentrales.

65Pj = 18.055.555.555kWh(omrekencalculator).

129.000.000,-€ / 18.055.555.555kWh = +- 0,007€/kWh

386.000.000,-€ / 18.055.555.555kWh = +- 0,021€/kWh

Klimaatverandering.

Voor de berekening van de kosten per kWh van klimaatverandering neem ik een klassieker. Het Sternrapport uit 2006. Stern berekende dat elke ton CO2 die we nu de lucht in sturen, zo’n 65,-€ schade veroorzaakt.

22.000.000ton * 65,-€ = 1.430.000.000,-€

1.430.000.000,-€ : 18.055.555.555kWh = 0,079€/kWh

De externe kosten van een kWh aan kolenstroom komt zo op:

laag 0,007€/kWh + 0,079€/kWh = 0,086€/kWh

hoog 0,021€/kWh + 0,079€/kWh = 0,100€/kWh

Dit is alleen al meer als de kosten per kWh voor windmolenstroom op land. Deze heeft echter het nadeel dat die niet continu levert en dus afhankelijk is van backup. Laten we de berekening dan ook door trekken naar transitiebrandstof gas.

Gas heeft niet de nadelige effecten op de volksgezond die de uitstoot van kolencentrales hebben. Deze vervallen dus.

De huidige kolencentrales stoten 70% meer CO2 uit als de huidige gascentrales.

(0,079€/kWh : 170%) * 100% = 0,046€/kWh

Wat is dan duurder. Kolen of gas? Voor mij heel lastig om te berekenen omdat ik de actuele kolen en gasprijzen niet heb. Als jullie dit kunnen aanvullen graag. Ik val terug op een rapport van ECN uit 2008(3) wat niet heel actueel is maar wat wel een beeld geeft bij een hoge gasprijs en een relatief lage kolenprijs voor nieuwe centrales. Voor de bestaande kolencentrales valt dit nadeliger uit.

Brandstofprijzen kolen:

16€/MWh : 1.000kWh = 0,016€/kWh

Brandstofprijzen gas:

43€/MWh : 1.000kWh = 0,043€/kWh

Tellen we de brandstofprijzen plus de externe kosten bij elkaar op dan komen we op de volgende bedragen:

Kolen:

laag 0,016€/kWh + 0,086€/kWh = 0,102€/kWh

hoog 0,016€/kWh + 0,100€/kWh = 0,116€/kWh

Gas:

0,043€/kWh + 0,046€/kWh = 0,089€/kWh

Het is dus goedkoper nu alle kolencentrales uit te schakelen en over te gaan op gas. In Nederland kan dit zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt.

Begrip duurzaam.

Duurzaam is iets ander als hernieuwbare energie of renewable energie. Als je stelt biomassa is hernieuwbaar dan geef ik je gelijk. Biomassa kan mits goed onderhouden weer opnieuw aangroeien. Duurzaam is breder als dat(4). Het gaat er onder andere van uit dat het voor de omgeving(natuur) en samenleving geen negatieve invloeden heeft. Gezien de zorgkosten en de invloed op klimaatverandering, al is deze tijdelijk, is dit niet het geval.

(1)http://www.env-health.org/IMG/pdf/heal_report_the_unpaid_health_bill_how_coal_power_plants_make_us_sick_final.pdf

(2)http://www.kennislink.nl/publicaties/het-stern-rapport-de-prijs-van-klimaatverandering/

(3)http://www.ecn.nl/docs/library/report/2008/o08008.pdf

(4)http://www.earth.illinois.edu/documents/col11325-1.38.pdf (Figuur 1.1)

Daar komt bovenop dat RWE/Essent zo nodig aan de rand van een natuurgebied moet gaan zitten die op de wereld erfgoed lijst staat. Hier de boel vervuilen met alle troep en zware metalen die uit de schoorsteen komen is misdadig! Alleen het feit al dat jullie tot in Drenthe de natuur moeten compenseren geeft al aan dat dat in de verre verre omtrek is. En compenseren? Vergiftigen is vergiftigen. Zogenaamd compenseren is niet meer als het omkopen van mensen in de hoop dat ze niet in opstand komen. De natuur help je er niet mee.

Maar laten we het over CO2 hebben. De langzame sloper. De kolencentrale is door zijn absurde omvang het equivalent van 3 huidige centrales en heeft daarmee een uitstoot van 3 kolencentrales of vergelijkbaar 3.5 miljoen auto s. Binnen Nederland het slechtste van het slechtste. Doel van de energietransitie is het naar beneden brengen van de CO2 uitstoot. Niet verhogen. Een energietransitiecentrale is een gascentrale. De Eemshavencentrale zou een CO2 uitstoot krijgen van 740gr CO2/kWh als hij niet afgebroken hoeft te worden. Een gascentrale zit op 350gr CO2/kWh. Zo is de keuze snel gemaakt.

50% jonge biomassa? We zijn ondertussen zo ver dat biomassa de CO2 uitstoot enkel verhoogt. Zeker de eerste 20 jaar (toename 79% tov kolen). Het duurd minstens 100jr mits er ook weer opnieuw aangeplant wordt voor de centrale CO2 neutraal gaat draaien en daar hebben we de tijd niet voor. Wil je efficient met biomassa omgaan tov CO2 dan gebruik je het hout dat je oogst eerst zoveel mogelijk als bouwmateriaal. Op deze manier blijft de opgenomen CO2 zo lang mogelijk gebonden. Tegelijkertijd kan er veel CO2 uitstoot bespaard worden door het vervangen van cement in de bouwwereld. De restanten van het process kan in pelletkachels en efficiente biomassacentrales opgestookt worden. Dat is de manier en niet met 54% verlies de Waddenzee opwarmen.

Is het dan echt zo n slecht idee? JA. Ik weet niet wat jullie gedacht hebben toen de kolencentrale gepland werd, maar kolencentrales zijn uit de tijd en we hebben ze hier in Nederland zeker niet nodig. Noem een beter idee en we gaan het realiseren. Nou dat is bij deze gebeurd. Transitiebrandstof gas en kolencentrales sluiten. Allemaal! En pak Duitsland ook mee want jullie bruinkolen zijn helemaal om te huilen.

Het is zonde van het geld geweest. Er had heel wat duurzame energie voor neer gezet kunnen worden maar jullie denken niet goed bij RWE/Essent. Mijn advies is bemoei je aub niet met de energietransitie maar sluit je centrales en sterf als organisatie. Jullie zijn de grootste CO2 uitstoter van Europa en hebben al genoeg schade aan gericht. Het voornemen om het budget voor duurzame energie te halveren laat al zien hoe jullie in het verhaal staan terwijl 94% van de investeringen al in fossiel gingen.

Ik begrijp echt niet dat je trots kan zijn op je werk en kan dan ook niet wachten tot het moment dat die mislukking weer met de grond gelijk gemaakt is. Exit Eemshavencentrale.

(12jr zou doorgaan als nu en we zitten op 2 graden opwarming. Haast!)

Beste Roald,

(Victor hier, actief bij WijStoppenSteenkool.nl). Ben het met je eens dat het in eerste instantie om CO2 reductie gaat en duurzame energie een middel is.

Ik concentreer me hier op energie.

De eerste stap en goedkoopste manier om CO2 afname te bereiken is besparing. Hier kan tot 70% gewonnen worden als we ons er toe zetten. Kijken we naar de electriciteitsvoorziening dan is de eerste en meest besparende stap kolencentrales zoveel mogelijk uitzetten en over op transitiebrandstof gas. Ook hier is veel winst te behalen en valt niet onder de duurzame technieken. Neem bijvoorbeeld RWE, de grootste CO2 uitstoter van Europa, enkel en alleen door de (bruin)kolencentrales. Als dat weg valt dan is er een wereld gewonnen.

Ieder land heeft al de neiging in zich om zo goedkoop mogelijk over te gaan naar duurzame energie en hun eigen krachten zo optimaal mogelijk te benutten. Ook zonder Europese samenwerking komen we er. Ik denk zelfs dat dit meer ruimte laat voor de beweging van onderop, niet in het belang van energiebedrijven, maar des te belangrijker.

Ik vraag me zelfs af of de ontwikkeling van een Europees netwerk nu wel slim is. Als er in de nabije toekomst goede goedkope opslagmogelijkheden komen dan zou zo n netwerk en de noodzaak tot uitwisseling er weer heel anders uit komen te zien.

Aan de andere kant, als je breder kijkt als Europa, is CSP uit de EUMENA op dit moment 1 van de goedkoopste opties en nu al concurerend met kolen inclusief transport. Dit zou een goede reden zijn om een HVDC grid op te zetten. Kan de rest van de duurzame energieuitwisseling gelijk op mee liften.

Lastige keuze. Als je breder kijkt als alleen zo kostenefficient mogelijk dan speelt kwetsbaarheid ook mee. Hoe afhankelijk wil je zijn van Noord Afrika en het Midden Oosten? Als er oorlog komt is een netwerkt heel kwetsbaar. Als ieder land voor zich in zijn eigen energie voorziet dan wordt het al robuster. Zonnepanelen zijn bijvoorbeeld wel duurder maar ook een stuk moeilijker om geheel uit te schakelen.

Wat betreft Nederland ben ik persoonlijk voor beide. En stroom uit de Sahara, het goedkoopst maar wel afhankelijk, maar niet zo afhankelijk dat we niet zonder kunnen. Dus hier in eerste instantie ook zonnepanelen en windmolens. Ook al is dat duurder.

Verwijderde reacties zullen aan dit blog toegevoegd worden, zodat we via onder andere Twitter wel kunnen linken en onze kennis gedeeld wordt met de rest van de lezers.

Je vindt het blog in het menu onder “Nieuws”.

Omdat milieuvervuiling niet stopt bij de grens, zal dit probleem gezamenlijk aangepakt moeten worden. Helaas handelen de meeste politici nog steeds naar de motieven van deze bedrijven die schuldig zijn aan vele doden en miljarden euro’s gezondheidskosten. Hopelijk schudt de uitkomst van dit rapport weer enkele beleidsmakers wakker, maar een verandering naar een duurzamer milieu en energiesector lijkt er vooralsnog niet van te komen. Moordbedrijven als Essent/RWE, Eon en Electrabel/GDF Suez bouwen vrolijk verder aan nieuwe centrales op de Maasvlakte en in de Eemshaven. Het rapport roept op tot het stilleggen van de bouw van nieuwe centrales en het uit faseren van steenkool. Dat is precies waar Wijstoppensteenkool.nl voor vecht!

Lees de samenvatting (ook in andere talen beschikbaar, maar niet in NL)

en het volledige rapport.

Europees klimaatbeleid werkt niet

• Woensdag 6 maart 2013, 23:33, Duur 06:49

Een paar jaar geleden zag Nederland zichzelf nog als gidsland bij het redden van het klimaat. Inmiddels staan we bekend als ‘vieze man van Europa’ door de bouw van vervuilende kolencentrales, terwijl splinternieuwe, schone gascentrales ongebruikt staan weg te roesten. Deskundigen noemen het klimaatbeleid, gebaseerd op het verhandelen van emissierechten, een totale mislukking.

http://nieuwsuur.nl/video/481751-europees-klimaatbeleid-werkt-niet.html

Ja, ze zijn er nog steeds: Medewerkers van lobby organisaties en
energiebedrijven die werken aan het openhouden van de elf bestaande
kolencentrales in Nederland, of die subsidie en politieke steun
krijgen voor nieuwe kolencentrales. En dat terwijl steeds duidelijker
wordt dat ze binnen 7 jaar allemaal uit moeten, willen we kans maken
op het voorkomen van een klimaatcrisis.

Wijstoppensteenkool.nl wil de kolenlobby het zwijgen opleggen, en de discussie
starten over het stilleggen van alle kolencentrales in Nederland. Daar
kun jij aan meehelpen. Door mee te helpen aan acties gericht tegen
kolenlobbyisten, of onze sprekers uitgenodigd te krijgen in
universiteiten, verenigingen en andere plaatsen. Met onze presentatie
willen we veel meer mensen overhalen mee te doen aan acties om alle
kolencentrales in Nederland voor 2020 dicht te krijgen.

Waarom en hoe we dat doen, kun je horen op zondagmiddag 3 maart in het
ACU. In het maandelijkse GroenFront! dagcafe praten we je bij over
onze laatste campagnes en kun je mee organiseren aan nieuwe acties.

Meer informatie over onze campagne op www.wijstoppensteenkool.nl
Zondagmiddag 3 Maart,14:00-17:00 Informatie & brainstorm
ACU, Voorstraat 71, Utrecht.

Amsterdam.

Door: NRC Handelsblad 25-02-2013